Archives: Yella Arnouts

EENZAME UITVAART, MENEER N.L.

Mijnheer N.L. is op 15 april 1985 geboren in Wloclawek, Polen, en in Antwerpen overleden op 11 januari 2018. De uitvaart had pas plaats op donderdag 8 februari 2018 op begraafplaats Schoonselhof. Dichter van dienst was Joke Van Leeuwen.

 

Maandagochtend 5 februari zit in mijn mailbox een bericht van Brigitte, medewerkster van Budgetuitvaarten De groene linde. Dat er nu donderdag een eenzame uitvaart plaatsvindt. Het gaat om mijnheer N.L. die illegaal in België verbleef. Hij is op elf januari in verdachte omstandigheden dood aangetroffen in een kelder. Het parket, dat zijn lichaam nu pas vrijgegeven heeft, mag, wegens beroepsgeheim, verder geen details verstrekken over de ‘verdachte’ omstandigheden, noch over de plek waar N.L.’s lichaam gevonden is. De Poolse ambassade is op de hoogte gebracht. De overledene blijkt in het thuisland familie te hebben die echter onbemiddeld is. Daar woont ook zijn eenjarig zoontje. De familie wenst een begraving om de jongen, als hij wat ouder is, de mogelijkheid te geven het graf van zijn vader te bezoeken.

Ik stuur het bericht door naar Joke Van Leeuwen met de vraag of ze een gedicht kan schrijven voor mijnheer N.L. In de hoop een wat concreter beeld van de zo jong gestorven man te krijgen – hij is maar enkele jaren ouder dan mijn zoon, besef ik – bel ik Brigitte op. Maar zij weet ook maar zo weinig als in haar e-mail staat. We spreken af dat ik donderdag om tien voor twaalf de ceremoniemeester zal opwachten aan de hoofdingang van het Schoonselhof tezamen met dichter Joke van Leeuwen. Intussen heeft Joke immers al ge-sms’t dat ze beschikbaar is.

Maarten Inghels die bijna tien jaar De eenzame uitvaart in Antwerpen heeft geleid, heeft me eind vorig jaar gevraagd zijn taak als coördinator over te nemen. Uitgerekend nu donderdag, wanneer N.L. begraven wordt, zal Maarten op weg zijn naar de andere kant van de wereld. Ik wil hem nog op de hoogte brengen van mijn eerste opdracht als coördinator en wens hem een mooie tijd toe en een behouden terugkomst.

De ochtend na Brigittes melding staat mijn Poolse buurvrouw aan haar voordeur te praten met haar dochtertje van een jaar of negen. Ik betrap me erop hoe ik mijn oren spits. Om in de voor mij ondoorgrondelijke stapeling van hun klinkers en medeklinkers iets van betekenis op te vangen. Vergeefs uiteraard.

De volgende dagen dienen zich de dagelijkse taken aan maar de gedachte aan de nakende begraving is nooit ver weg. Wat niet allemaal ‘verdachte omstandigheden’ kunnen zijn. En wie zou het dode lichaam van mijnheer N.L. gevonden hebben? Wat is aan zijn dood voorafgegaan? Hoe lang lag hij misschien al niet in die kille kelder? Hersenspinsels, die ik niet van me af kan schudden.

Ik kijk binnen bij de Poolse supermarkt in een straat verderop, onderdruk de belachelijke neiging om te vragen of iemand ene mijnheer N.L. gekend heeft. De stad die ik als mijn handtas ken, blijkt zo haar gruwelijke geheimen te hebben. Dat wist ik wel. Maar nu is het anders. De zo vertrouwelijke stadsdrukte klinkt nu ijl en glazig, in de winterse lucht die tegen het vriespunt aanschurkt.

Donderdagochtend. Terwijl ik mijn zwarte sjaal om mijn hals knoop, schiet het door me heen. Als dichter heb je nog je gedicht, als coördinator sta je met lege handen aan het graf. Ik heb nog ruim de tijd om twee witte rozen te halen in een bloemenwinkeltje vlakbij de begraafplaats. De verkoopster vraagt of ze bedoeld zijn als cadeautje. Voor een begraving, zeg ik. Ze knikt ingetogen, fluistert haast: innige deelneming.

Joke staat al aan de ingang. We praten wat. Over het zoontje van mijnheer N.L., en dat het graf maar niet te snel weer geruimd moet. Over de voor ons onbekende omstandigheden die tezamen met hem diep in de aarde zullen verdwijnen. Maar ook. Joke moet na het korte ritueel nog een trein halen. Naar Rotterdam. Minuten gaan voorbij terwijl we stilaan wat nerveus uitkijken naar een corbillard die maar niet komt. Zouden we ons van ingang vergist hebben? Ik loop weer de straat op, zoek in mijn i-phone naar het telefoonnummer van de begrafenisondernemer. Even later komt een man – wit hemd, zwart pak, zwarte handschoenen – op ons toegelopen. De ceremoniemeester en de ander dragers staan verderop, op het grasveld waar de kist al neergelaten is. We begrijpen het niet. Zouden we niet tezamen achter de corbillard stappen tot aan de laatste rustplaats van mijnheer N.L., zoals we dat gewoonlijk doen?

Met vijf staan we zwijgend aan de voet van het open graf, de blik op een sobere, lichthouten kist gericht. De ceremoniemeester groet. Iedereen volgt zijn voorbeeld. Joke kijkt me even aan, gaat vlak voor het graf staan, leest dan met vaste stem, traag en helder haar gedicht voor:

 

Voor L.N. (1985-2018)

Uw leven lag gerafeld en niet af
nog iets te moeten worden wat niet werd
wie deed u aan wat u is aangedaan?

Hoorbaar accent waar u niet horen mocht
uw kind oefent uw moeders taal voor die
te late vraag: wat hebben ze gedaan?

Tata, tata, co oni zrobili?
U blijft onvindbaar vindbaar ver van waar
u bent geboren en naar een ochtend zocht.

Uw zoon, op eigen benen bij dit graf, zal
leven leren van het gras, veegt – zelf al man
de dorre bladeren opzij en legt wat af-

gesneden bloemen neer, groet wie in
hem herkenbaar kan – u hier wiens
naam hij dan accentloos noemen zal.

 

 

 

 

Eenzame uitvaart nr. 107, meneer J.V.W.

Meneer J.V.W. is geboren op 27 juli 1938 te Wommersom en in woonzorgcentrum Vinck Heyman te Antwerpen overleden op 27 augustus 2016. Zijn begraving vond plaats op dinsdag 6 september 2016 op begraafplaats Schoonselhof. Meneer J.V.W. leed aan dementie, van hem was verder niets bekend. Er werd voor een begraving gekozen opdat mogelijke nabestaanden een bezoek kunnen brengen. Dichter van dienst was Yella Arnouts. Continue reading

Eenzame uitvaart nr. 99, meneer V.M.

Meneer V.M. is geboren op 22 april 1933 te Muizen en in zijn woonst te Antwerpen overleden op 6 oktober 2015 — het ging om een verdacht overlijden. Zijn asuitstrooiing vond plaats op maandag 19 oktober 2015 op begraafplaats Schoonselhof. Er werden geen familie of vrienden van meneer V.M. gevonden, hij stond bekend als een eenzaat. Dichter van dienst was Yella Arnouts. Continue reading

Eenzame uitvaart nr. 97, meneer T.J.

Meneer T.J. is geboren op 31 augustus 1969 te Gdansk in Polen en in zijn woonst te Antwerpen gevonden op 23 augustus 2015 — hij was vermoedelijk al enkele dagen dood. Zijn asuitstrooiing vond plaats op donderdag 3 september 2015 op begraafplaats Schoonselhof. Er werden geen familie of vrienden van meneer T.J. gevonden. De buurvrouw verklaarde dat het pand bewoond werd door junks. Meneer T.J. was sinds februari 2015 ambtelijk afgeschreven en verbleef sindsdien illegaal in het land. Dichter van dienst was Yella Arnouts. Continue reading