De Eenzame Uitvaart van Mevrouw J.H. in Brugge

Mevrouw J.H. werd geboren op 7 maart 1926 in Zarren en overleed in Brugge op 21 november 2025. De uitvaart vond plaats op dinsdag 2 december 2025 op de begraafplaats Blauwe Toren in Brugge.

J. die volgend jaar honderd zou worden, stierf eenzaam in het woonzorgcentrum en er was niemand om haar uitvaart te verzorgen. Samen met Sofie, sociaal werker, snuisterde ik in haar albums en documenten, tussen haar spullen en souvenirs om van haar een beeld te kunnen schetsen. Zij had geen testament nagelaten. Zij had niet bepaald wat er met haar spullen en herinneringen moest gebeuren en ze had ook niemand de toelating gegeven om te gaan spitten in haar leven. Misschien wilde ze wel ongemerkt van de radar verdwijnen? We keken naar verbleekte kleurenfoto’s, naar aankondigingen en identiteitspapieren, lazen een enkele brief en reconstrueerden haar leven. Je hebt niet veel nodig om met veronderstellingen een mens te boetseren. Toen we nog iemand uit haar oude adressenboek konden bereiken, ging er een nieuwe deur open en vervolgens nog een en nog een en ontstond er een andere waarheid. Het werd altijd moeilijker om het verhaal te schrijven. Hoe meer we te weten kwamen, hoe voorzichtiger ik werd. Het was ook confronterend, ervoeren wij. Het doet je denken aan de losse eindjes in je eigen leven. Niet alle verhalen worden mooi neergelegd, zoals dat tegenwoordig hoort. Toen besloot ik om J. te schrijven.

Chère J.

Als het leven zoals een van je muziekcassettes was, dan zou ik nu terugspoelen naar de jaren 60 en 70. De kleine jongen die ik was, nog in korte broek, zou dan in een hoekje van de kamer zitten, zogezegd zitten lezen maar in werkelijkheid gebiologeerd toekijken hoe je je blonde haar droogt en borstelt, je schminkt, je rinkelende oorbellen indoet, je diamanten ringen over je vingers schuift en je chique handtas openklikt om er een gesteven zakdoekje, omboord met kant, in te laten glijden. Vlak voor je opstaat van het krukje en je je jurk zult gladstrijken, stift je je lippen heel dicht bij de spiegel van de toilettafel, zo dicht als ik nog nooit bij zo’n mooie vrouw gekomen ben, zo dicht als twee rokers doen die aan dezelfde lucifer een sigaret aansteken. R., rokend, wacht op ons beneden en samen zullen we van in Ukkel waar jullie wonen naar de Innovation rijden in de Nieuwstraat in Brussel waar je werkt en waar je voor mij een lange broek aan de kant hebt gelegd, want zelf hebben jullie nooit kinderen gekregen. R. is een schat van een man, nooit een onvertogen woord. Fransman, timmerman, gentleman. Nooit had hij kunnen dromen dat hij zo’n knappe modieuze vrouw veroveren zou. Hij strijkt voor jou de lakens maar jij deelt ze uit. Met die rol kan hij leven.

Ik zou ook meegaan op vakantie naar de Zuiderkempen, naar jullie buitenverblijf in Baal, een door jou ontworpen bungalow in de heide waar ik in het zand mag spelen zoveel ik wil en waar je gasten en familie ontvangt met veel stijl en drank. Ik zie je nippen aan de champagne met een opgeheven pink en na elke dronk de afdruk van je lippen van het glas vegen. Buiten staat er een grote bleekblauwe auto te blinken, een Ford misschien, merken zeggen mij nog niets, een slee met zetels in skai waaraan mijn billen plakken of waaraan ik ze kan verbranden. Ik ruik je zoete parfum als ik over je schouder meekijk naar de foto’s van jullie exotische reizen naar Marokko, Italië, Spanje, in elk geval naar warme landen. Ik kijk naar jouw kapsels, handtassen, zomerjurken en decolletés, naar de opgestroopte mouwen en brede broekspijpen van R.. Ik kijk hoe je de bungalow op doek zet, eerst de tekening in potlood en dan de verf. Laag na laag verdwijnt het witte canvas en komt er uit die schilderdoos een wereld tevoorschijn waar het altijd zomert, waar de bomen groen blijven en de zon dikke schaduwen werpt op het gazon, dat gazon waar je straks je transatlantieker zult neerzetten om te zonnen met de palm van je handen naar de hemel gericht en je benen uitgestrekt. Van zonnen word je rustig, loom, gelukkig en bruin want dat is in de mode, dat is aantrekkelijk, dan komen je witte kleren beter tot hun recht, dat doet de liefde ontbranden.

De recorder stopt op dit hoogtepunt en ik draai het bandje om. De B-kant is vaak iets minder mooi. Ik zou willen doorspoelen als je borstkanker krijgt en geopereerd wordt, maar je bent moedig, klaagt niet. Je kunt hard zijn voor een ander maar je bent het ook voor jezelf. Je gaat met pensioen, verhuist naar Roeselare waar R. sterft en dan ben je het plots: weduwe. Je verhuist naar Brugge. Er komt ruis op de band. Je had altijd je zin gekregen en iedereen had zich naar je wensen geplooid maar plots werkt dat niet meer. De pionnen zijn verschoven. Je jongste zus verbreekt het contact of het contact gaat verloren, wie kan nu nog zeggen hoe het is gelopen, maar het resultaat blijft hetzelfde, je ziet of hoort haar sindsdien niet meer. En je andere zus, die haar hele leven naar jou had opgekeken, liet jij vallen toen ze alzheimer kreeg. Drie zussen uit het landelijke West-Vlaanderen, hoe mooi had het kunnen zijn om herinneringen te delen. Je trekt een harnas aan. Je antwoordt niet meer op brieven. Je wil niet meer gevonden worden als je naar het rusthuis gaat. Je wordt onbereikbaar. Daarom schrijf ik je, J., misschien kunnen we elkaar nog begrijpen of, nu je dood bent, aanvaarden dat het zo gelopen is. Je had familie, kennissen en een vriendenkring, een dik adressenboek vol namen en telefoonnummers en niemand die ik aan de lijn krijg, is je vergeten. Hoe had het ook gekund, je was sterk en fier, mooi en onbuigzaam, imponerend en eigenzinnig, flamboyant en veeleisend. Je werd bewonderd en verguisd. Je was je onoplosbare zelf. Je stierf alleen in je bastion. Had ik je vertrouwen kunnen winnen als ik je eerder had gevonden? Hadden we onze eindjes aan elkaar kunnen knopen?

Lieve groeten!

Herman

Op de uitvaart daagde een ver familielid op. Frederik las zijn gedicht voor mevrouw J.H.:

Tijdens de uitstrooiing scheen de zon. De woorden van Frederik hingen nog in de lucht.
Het familielid bevestigde: zo was zij inderdaad, fier, trots en intens, maar niet gemakkelijk. Hij had respect voor haar sterke persoonlijkheid. Het was altijd nogal heftig om met haar samen te zijn, maar haar vergeten, dat zal hij nooit doen. J. overleeft zichzelf in de herinnering van velen.