De Eenzame Uitvaart van Meneer T.L. in Antwerpen

Meneer T.L. werd geboren op 10 maart 1942 in Antwerpen. Hij overleed op 28 april 2026 op vierentachtigjarige leeftijd in woonzorgcentrum Vinck-Heymans in Antwerpen. De asverstrooiing vond plaats op dinsdag 12 mei om 10u00 op strooiweide Platanendreef op ‘t Schoonselhof.

Het woonzorgcentrum Vinck-Heymans bevindt zich in een van de meer chique straten van Antwerpen. Er staan bijzonder statige huizen die zo groot zijn dat ze een eigen naam hebben. Ik stap het wzc binnen met een boekje onder mijn arm met daarin twee namen van medewerkers. Ze stonden op het formulier dat de uitvaartonderneming me doorstuurde, maar hun functie of afdeling waar hen zou kunnen vinden.

Telkens als ik een woonzorgcentrum betreed, merk ik dat ik de codes niet zo goed ken. Al mijn grootouders hebben tot aan hun overlijden thuis gewoond. Hoewel de leeftijd van mijn ouders overeenkomt met de wat jongere bewoners van een wzc, prijs ik me gelukkig dat ik hen nog thuis kan bezoeken. Ik ken woonzorgcentra dus enkel van mijn bezoeken voor De Eenzame Uitvaart. Ieder wzc is anders, maar de vraag blijft overal hetzelfde: waar meld ik me aan, hoe vind ik de personen die ik nodig heb? De laatste weken is mijn tactiek vooral: ik stap nu op mijn fiets zonder mijn komst aan te kondigen. Het zorgt voor wat extra zoeken, maar ik geloof dat het meer informatie over de overledene kan opleveren.

Mijn kloppen en aanbellen bij de deuren met “administratie” en “directie” geven geen gehoor. Ik draal wat door de gangen. De eerste persoon die ik zie, bevindt zich helemaal aan het einde van de lange gang. Ik besluit naar hem te zwaaien. Het duurt even vooraleer we elkaar treffen en hij me kan vertellen dat hij de kinesist is van het woonzorgcentrum. Als ik vertel dat ik ben gecontacteerd omwille van het overlijden van meneer T.L. en het feit dat er geen nabestaanden zijn, verbaasd hem dat enigszins. Het was toch een man met brede interesses. Een hele tijd terug kwam hij nog weleens fietsen, het is lang geleden dat ze elkaar nog zagen. Hij wist niet dat meneer geen bezoek kreeg.

Ik beland in een kantoor waar een van de personen op mijn lijstje aan het lunchen is. Ze is iemand van het verzorgend personeel. Met weinig mensen verzorgen ze een grote afdeling. Ze pakt de laptop erbij, na mijn vraag of ze me iets over meneer kan vertellen. Ze opent zijn dat werd opgesteld op 24 december 2021, de dag dat meneer T.L. hier kwam wonen. Hij heeft hier intussen vijf kerstmissen doorgebracht. In het dossier staan summiere medische gegevens. Hij werd opgenomen in het ziekenhuis op de afdeling psychogeriatrie na herhaaldelijk vallen. Er staan wat woorden die misschien eerder een momentopname waren: delirium en verwaarlozing. Meneer stemde in om in het wzc te komen wonen maar hij wilde geen verdere opvolging in het ziekenhuis. De afgelopen maanden was hij sterk vermagerd. Zijn precieze doodsoorzaak is niet bekend.

In het dossier staat dat meneer Franstalig werd opgevoed en talen heeft gestudeerd. Het is niet duidelijk om welke talen het gaat, of dat het eerder een studie als taal- en letterkunde was. In ieder geval sprak hij vloeiend Frans, Nederlands en Engels. Meneer is twee keer getrouwd geweest en liet ook noteren dat hij een vrouwenliefhebber was en enkel door vrouwelijk personeel verzorgd wilde worden. Hij zou een lange tijd in Zuid-Frankrijk hebben gewoond.

De zorgmedewerker betreurt het dat het zo weinig is dat ze echt weet van meneer. Ze spraken niet veel met elkaar. Meneer had wel wat vriendinnen in het wzc. Op mijn vraag of er misschien iemand is die ik zou kunnen spreken, belt ze naar een collega die vervolgens Mickey naar het kantoor stuurt. Ze wordt me geïntroduceerd als een van de jongere bewoners. Toen ze in Vinck-Heymans toekwam zat ze in een rolstoel en kon ze zichzelf niet wassen en aankleden. Haar situatie is met daadkracht zo sterk verbeterd dat ze nu zelfs andere bewoners helpt, zoals ze ook deed met meneer T.L. Ze ontmoetten elkaar bij de tandarts in het woonzorgcentrum. Meneer vertelde dat hij nooit bezoek kreeg, waarop Mickey besloot af en toe langs te gaan en boodschappen voor hem te doen.

Een wereldreiziger.

Dat is het eerste woord waarmee Mickey meneer T.L. omschrijft. Ze schetst het beeld van een man die op meerdere plekken heeft gewoond. Hij was zelfstandige, hij deed iets met verzekeringen. Mickey vertelt dat business de reden was van zijn vele verhuizingen, een term die meneer misschien zelf ook zo gebruikte. Hij woonde ook een tijd in Miami, maar hij heeft het langst in Zuid-Frankrijk gewoond, op de plek waar Gert Verhulst ook een huis heeft: Saint-Tropez. Buiten de Côte d’Azur heeft meneer ook een periode hoog in de bergen van Zwitserland gewoond. Dat laatste was ook omwille van zijn moeder. Ze had tuberculose en een beter klimaat nodig voor haar gezondheid. Meneer hield van lange wandelingen en grote honden, hij was daar erg op zijn plek. Over de twee vrouwen met wie meneer getrouwd is geweest, hoor ik nauwelijks iets. Geen namen, geen herinnering.

Uit het dossier vernam ik dat meneer als hobby tuinieren liet noteren. Dat wist Mickey niet, maar wel dat hij veel van planten wist en al de namen kende. Ik krijg de indruk dat meneer verschillende kanten had: het determineren van planten tijdens solitaire wandelingen in alpenweiden, en mondaine levens leidend in kuststeden met zeevruchten en Chablis. Meneer hield enorm van wijnen en delicatessen. Zo heeft Mickey weleens oesters en schuimwijn voor hem gehaald. Hij was een zoute en at ook graag Tuc koekjes. Niet die met paprika of andere smaken, enkel de originele.

Over zijn jeugd vertelde hij niet veel. Voor zover Mickey het weet was meneer enig kind in een Franstalig gezin en leerde hij pas Nederlands op de middelbare school. Zijn kamer hier in het wzc hing vol met schilderijen. Zijn vader had die laten namaken uit het museum van Sint-Niklaas, wellicht was de familie daarvan afkomstig. Meneer omringde zich ook met boeken, maar welke genres of titels zijn voorkeur hadden of in welke taal hij las, kom ik niet te weten. Misschien waren het natuurboeken, misschien fictiereeksen waarin hij met meerdere levens kon meeleven.

Op dinsdagochtend 12 mei staat er een heel koude wind. Als ik bij het Schoonselhof arriveer zit Joke in lange jas op het muurtje te wachten. De afgelopen weken ben ik veel op deze plek geweest en heb ik de bankjes die normaal gezien naast de fietsenstalling staan zien vervallen. Van een bankje is nog maar een dunne balk over, het andere bankje is intussen volledig van zijn sokkel gevallen. We staan er naar te kijken met chauffeur Eddy, hij is hier vrijwel dagelijks, maar deze treurige staat van de zitmogelijkheden was hem nog niet eerder zo opgevallen.
Dan komt een busje van het zorgbedrijf de parking oprijden. Naast een medewerker van het woonzorgcentrum zijn er toch nog vier bewoners die voor de uitvaart van meneer T.L. komen. Een aantal hebben hem niet zo heel goed gekend, maar zijn wel afgekomen. Ze betreuren geen jas te hebben meegenomen. Een van de bewoners heeft een kaart mee voor de familie. Tot onze spijt moeten we haar vertellen dat die er niet (meer) is. Joke stelt voor de kaart in ontvangst te nemen en zo dadelijk voor te lezen. We besluiten naar de eerste strooiweide gaan, zodat ook de vrouw met de rollator niet te ver hoeft te wandelen.
De medewerker van het wzc neemt wat foto’s voor de collega’s die er niet bij konden zijn. Ze vertelt tijdens onze korte wandeling dat meneer niet zo lang geleden nog verjaarde. Toen ze vroeg wat hij wenste antwoordde hij: boodschappen. Ik vraag of het specifieke delicatessen waren, maar ze zegt: “Nee niets bijzonders. Echt gewoon boodschappen. Zo wat cornflakes en bokes.”

Als we aan de strooiweide in een kring rond de urne staan, vraagt voorganger Chrisje of iedereen zich even wil voorstellen. Drie van de medebewoners zaten in de eetzaal vaak bij meneer aan tafel. Ze vonden hem een stille en heel zachtaardig. De mevrouw met de rollator vertelt dat meneer dikwijls aan haar deur kwam zitten voor een babbel. Ze praatten samen vaak over Frankrijk, waar mevrouw een jeugdvriendin had wonen. De zon breekt door en warmt onze ruggen, doet de koude wind vergeten. Ik kader wat we doen bij De Eenzame Uitvaart. Ik vertel dat ik bij hen in het wzc ben geweest en daarna Joke heb verteld wat ik over meneer te weten ben gekomen, zodat ze een persoonlijk gedicht kon schrijven. Joke leest eerst de kaart voor die mevrouw had geschreven, daarna brengt ze het gedicht.

Chrisje nodigt ons uit om allemaal samen een hand op de urne te leggen. Hij voelt warm aan, meneer wordt nog een laatste keer omringd. Dan stapt Eddy met de urne tot ver in de strooiweide richting de palmbomen. Ik denk de assen richting Miami en Saint-Tropez, naar plaatsen, momenten en mensen met wie meneer gelukkig is geweest. Het kaartje aan de familie wordt tussen de assen gelegd.

Wanneer Joke me haar gedicht bezorgt, valt de opmaak op. De zinnen, de woorden, die na een lang leven steeds minder uitgebreid worden. Tekenend hoe er met de jaren van alles kan wegvallen. De mensen, de verhalen, vaarwel.